Ο λύκος και η γριά

            Ένας πεινασμένος λύκος γύριζε για να βρει τροφή. Όταν έφτασε σ' ένα κατοικημένο μέρος, άκουσε ένα παιδί που έκλαιγε και μια γριά που του έλεγε:
-Πάψε και μην κλαις, ειδεμή θα σε δώσω στο λύκο. Επειδή ο λύκος νόμιζε ότι η γριά έλεγε την αλήθεια, κάθισε και περίμενε πολλή ώρα.
Όταν βράδιασε, άκουσε πάλι τη γριά που καλόπιανε το παιδί και του έλεγε:
-Αν έρθει ο κακός ο λύκος εδώ, παιδί μου, εμείς θα τον σκοτώσουμε.
Όταν τ' άκουσε αυτά ο λύκος έφυγε λέγοντας:
-Σε τούτο το σπίτι, άλλα λένε κι άλλα κάνουνε.

"Ο μύθος είναι για κείνους τους ανθρώπους, που τα έργα τους δεν ταιριάζουν με τα λόγια τους".

Η προέλευση και η διάδοση του παραμυθιού

Νικόλαος Γύζης: "Το παραμύθι"

Το παραμύθι σύμφωνα με τη λαογραφία είναι μια φανταστική ιστορία, που διαθέτει έντονα τα στοιχεία του μαγικού, του υπερφυσικού και του απίθανου. Συνήθως έχει πρωταγωνιστές υπεράνθρωπα όντα (όπως γίγαντες, δράκους, νεράιδες, κ.ά.), αλλά και πρόσωπα ικανά μέσω μαγικών αντικειμένων ή προσωπικής δύναμης για υπεράνθρωπα κατορθώματα.

Στα παραμύθια είναι κυρίαρχη η διάσταση του απίστευτου. Το αφηγηματικό υλικό δεν είναι σε καμία περίπτωση συμβατό με την πραγματικότητα, είναι επινοημένο από τη φαντασία του αφηγητή και χρησιμοποιείται κυρίως για ψυχαγωγία και όχι για διδακτικούς σκοπούς. Αυτό είναι και το στοιχείο που διαφοροποιεί τα παραμύθια από τους εξίσου δημοφιλείς μύθους με ζώα, οι οποίοι είναι και το αρχαιότερο αφηγηματικό υλικό, κοινό σε όλους τους πρωτόγονους λαούς.

Το πρώτο παραμύθι που άκουσαν τα παιδιά ήταν συχνά δημιούργημα των μαμάδων ή των νταντάδων, το οποίο ήταν κάπως σύντομο και απλό και εξυπηρετούσε στο να αποκοιμηθεί το παιδί ευκολότερα.

Στην αρχαία Αθήνα μητέρες και τροφοί τραγουδούσαν στο παιδί όχι μόνο νανουρίσματα και τραγουδάκια, αλλά τους διηγούνταν, απ’ όταν έφθαναν σε ηλικία να τις καταλάβουν, ιστορίες της παραδόσεως. Αυτή ήταν η πρώτη διδασκαλία που λάβαιναν τα αγόρια.

Ξέρουμε, ότι τα ανυπάκουα παιδιά τα απειλούσαν με διάφορους “μπαμπούλες”, που τα ονόματά τους ήταν “Ακκώ, Αλφιτώ, Γελλώ, Γοργώ, Έμπουσα, Λάμια, Μορμώ ή Μορμολύκη, Εφιάλτης”, κοπάδι μεγάλο και τρομακτικό. Ο λύκος χρησίμευε κι αυτός σα φόβητρο, καθώς βλέπουμε από το μύθο του Αισώπου “O λύκος και η γριά”.

Στα φρόνιμα, όμως, παιδιά μητέρες και τροφοί συνήθιζαν να διηγούνται διασκεδαστικές ιστορίες, όπου τα ζώα είχαν τον πρώτο ρόλο (αυτούς τους αισώπειους μύθος, που ο Σωκράτης τους ήξερε απ' έξω μέχρι τα γεράματά του και προσπάθησε να τους κάνει στίχους μέσα στη φυλακή του, λίγο πριν πεθάνει). Από αυτούς τους μύθους έβγαινε ένα δίδαγμα, το δίδαγμα της πείρας, και κατά συνέπεια μια διδασκαλία.
Χωρίς αμφιβολία, μητέρες και τροφοί έμπαζαν, λίγο αργότερα, το παιδί στη μυθολογία και στους εθνικούς μύθους. Του μετέδιδαν αυτά που οι ίδιες είχαν μάθει στην παιδική τους ηλικία και αργότερα πηγαίνοντας στις θρησκευτικές γιορτές και βλέποντας έργα τέχνης. Τα ετοίμαζαν έτσι για τη μελέτη των ποιημάτων του Ομήρου και του Ησιόδου, που θα γίνονταν αργότερα από το δάσκαλο της ανάγνωσης (το γραμματιστή).

Στην αρχαία Ελλάδα οι παραμυθάδες ονομάζονταν “λογοποιοί” ή “μυθοποιοί”, ενώ στην αρχαία Ρώμη “αρεταλόγοι”. Στην Τουρκία ονομάζονταν “μεντάχ” και ήταν αυτοί που κρατούσαν άγρυπνους τους πιστούς τις νύχτες που διαρκούσε το ραμαζάνι.

Σήμερα, ο όρος παραμύθι, που αντιστοιχεί στους όρους της σύγχρονης λαογραφίας folktale (αγγλικά) και Volks-märchen (γερμανικά), χρησιμοποιείται όχι μόνο για τα κατεξοχήν μαγικά παραμύθια, αλλά και για τις διηγήσεις όπου δρουν άνθρωποι με το απλό και φυσικό μέτρο των δυνατοτήτων τους, για θρησκευτικές ή αστείες διηγήσεις.

Το 1910 ο Φιλανδός λαογράφος και φιλόλογος Άντι Άαρνε δημοσίευσε ένα διεθνή κατάλογο των λαϊκών διηγήσεων, τον οποίο μετέφρασε και εμπλούτισε ο Αμερικανός συνάδελφός του Στιθ Τόμσον το 1928. Ο κατάλογος αυτός ήταν η πρώτη ολοκληρωμένη επιστημονική προσπάθεια να ταξινομηθούν οι διάφοροι τύποι παραμυθιών, αλλά και οι διάφορες παραλλαγές του ίδιου παραμυθιού, όπως εμφανίζονταν κατά καιρούς στο όριο ανάμεσα στη λογοτεχνία και τη σύγχρονη παράδοση. Ο σύγχρονος διεθνής κατάλογος περιέχει περισσότερες από 2.500 αφηγήσεις διάφορων τύπων, που όμως όλες συγκεντρώνουν τα τυπικά χαρακτηριστικά του παραμυθιού.

Η ανάγκη να συμπεριληφθούν κάτω από έναν γενικό κύκλο τα διάφορα είδη ήταν απόλυτα αναγκαία. Και αυτό γιατί, εκτός από τα διάφορα σημεία επαφής (δημοτικότητα, προφορική παράδοση, κ.ά.), πολλά από αυτά τα είδη είχαν κοινό ένα μεγάλο πρόβλημα! Το πρόβλημα της καταγωγής των παραμυθιών.

Τμήμα αυτού του προβλήματος είναι π.χ. το θέμα της ταυτότητας των διαφόρων μοτίβων ή θεμάτων, ακόμα και σε παραμύθια συγκεντρωμένα σε διαφορετικές εποχές και σε λαούς πολύ απομακρυσμένους μεταξύ τους.


πηγή: yeskid.gr

Παραμύθι (ετυμολογία της λέξης)

Η λέξη παραμύθι προέρχεται από το αρχαιοελληνικό ρήμα παραμυθέομαι,παραμυθοῦμαι που σημαίνει συμβουλεύω, παρακινώ, παρηγορώ, ανακουφίζω.
Αυτό άλλωστε δεν κάνουν τα παραμύθια; Πότε παρηγορούν, πότε παρακινούν και πότε συμβουλεύουν τα παιδιά μας. Άλλοτε από τη θέση της γιαγιάς ή του παππού, άλλοτε από τη  θέση των γονέων και άλλοτε από τη θέση των δασκάλων τα παραμύθια αποτελούν ένα ισχυρό όπλο στην προσπάθεια όλων αυτών να ψυχαγωγήσουν, να διδάξουν, να ανοίξουν δρόμους φιλαναγνωσίας στα μικρά παιδιά.
Από τη θέση των δασκάλων λοιπόν και μαζί με τους μικρούς μαθητές μας (η αχτύπητη Β2 τάξη του 1ου Δ.Σ. Ευόσμου), τόσο εγώ, όσο και η κ.Δήμητρα (διδάσκει μουσική στην τάξη μας και ζητήσαμε την αρωγή της ) αποφασίσαμε να ασχοληθούμε για τη φετινή σχολική χρονιά 2012-2013 με τα παραμύθια. Το blog αυτό θα αποτελεί το καταφύγιο των δράσεών μας, ένα ημερολόγιο, για να μπορέσουμε να μοιραστούμε μεταξύ μας πράγματα που δεν προλαβαίνουμε ή δεν μπορούμε να δούμε στο σχολείο, αλλά και ένα μοίρασμα με όποιον άλλο μπορεί να ενδιαφέρεται για αυτά που κάνουμε ή θέλει να μας βοηθήσει παραπέμποντάς μας σε υλικό που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ή να προσθέσουμε στο blog μας. Αυτά λοιπόν για αρχή...
Ανεβείτε κι εσείς στο παραμυθολεωφορείο μαζί μας και ελάτε να σας πάρουμε για ένα ταξίδι στην ΟΔΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ!

                (Εικόνα από: TWO LITTLE WITCHES)
(Πατώντας πάνω στις εικόνες των λεξικών μπορείτε να μεταφερθείτε στους αντίστοιχους δικτυακούς τόπους, από όπου και αντλήσαμε τις πληροφορίες μας.)